Chuyển từ quy mô sang chất lượng tài sản và nguồn vốn theo lộ trình Basel III
Thông tư 50/2026/TT-NHNN (TT50), có hiệu lực từ ngày 01/12/2026, đưa các tỷ lệ thanh khoản theo chuẩn Basel III vào khuôn khổ quản lý ngân hàng, đồng thời thu hẹp phạm vi áp dụng của Thông tư 22/2019/TT-NHNN (TT22). Từ ngày 01/10/2028, các ngân hàng bắt đầu áp dụng tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) theo lộ trình, với ngưỡng tối thiểu lần lượt đạt 100% vào tháng 10/2033 (LCR) và tháng 10/2030 (NSFR). Trong giai đoạn chuyển tiếp, trần tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) theo TT22 tiếp tục được áp dụng cho đến khi từng ngân hàng chuyển sang cơ chế LCR và NSFR. Theo TT50, trần LDR sau chuyển đổi được nâng lên 95%; các ngân hàng đáp ứng đồng thời ngưỡng LCR và NSFR 100% được miễn tuân thủ trần này, theo điều kiện quy định.
TT50 chuyển trọng tâm quản lý thanh khoản từ các tỷ lệ dựa trên quy mô sang đánh giá chất lượng tài sản thanh khoản và mức độ ổn định của nguồn vốn. Do các tỷ lệ theo TT22 tiếp tục được áp dụng đến hết tháng 9/2028, chúng tôi đánh giá TT50 chưa tạo ra tác động đáng kể đến thanh khoản, mặt bằng lãi suất và triển vọng tín nhiệm của ngành ngân hàng trong 12–18 tháng tới. Trong trung hạn, việc triển khai LCR và NSFR dự kiến củng cố khả năng chống chịu thanh khoản, nhưng đồng thời làm gia tăng áp lực chi phí vốn, đặc biệt tại các ngân hàng phụ thuộc vào nguồn vốn bán buôn ngắn hạn. Từ năm 2028, cạnh tranh huy động tiền gửi dân cư và tiền gửi doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đủ điều kiện có thể gia tăng do các nguồn vốn này được hưởng hệ số thuận lợi hơn trong tính toán LCR và NSFR. Chênh lệch chi phí huy động giữa các nhóm khách hàng vì vậy có thể mở rộng, trong khi chi phí tuân thủ dự kiến gây áp lực lên biên lãi ròng (NIM). Theo ước tính của chúng tôi, LDR theo phương pháp mới của danh mục 27 ngân hàng niêm yết trong danh mục theo dõi đạt khoảng 87,8% tại cuối Q2/2026, cao hơn 8,0 điểm phần trăm so với cách tính theo TT22. Do đó, việc nâng trần LDR lên 95% chỉ tạo thêm dư địa cho vay ở mức hạn chế.
TT50 tạo động lực để các ngân hàng tăng nắm giữ trái phiếu Chính phủ (TPCP) và đa dạng hóa nguồn vốn thông qua các khoản vay trung và dài hạn từ nước ngoài. Nhu cầu ổn định từ hệ thống ngân hàng có thể hỗ trợ lợi suất TPCP, qua đó góp phần giảm chi phí huy động vốn của Chính phủ. Đối với trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), TT50 tạo sự phân hóa rõ hơn theo điều kiện niêm yết và xếp hạng tín nhiệm. Chỉ TPDN niêm yết của doanh nghiệp phi tài chính đáp ứng các điều kiện liên quan, bao gồm mức xếp hạng tín nhiệm độc lập từ BBB- trở lên, mới có thể được tính vào tài sản thanh khoản chất lượng cao (HQLA). Quy định này có thể khuyến khích doanh nghiệp tăng cường minh bạch thông tin, niêm yết trái phiếu và sử dụng dịch vụ xếp hạng tín nhiệm độc lập. Chúng tôi kỳ vọng nhu cầu phát hành trái phiếu ra công chúng sẽ tăng rõ nét hơn trong trung và dài hạn, khi ngưỡng LCR tăng dần lên 100%.